Locatie Nederlands marineschip kon achterhaald worden met bluetooth-tracker

De locatie van een Nederlands marineschip in de Middellandse Zee is op eenvoudige manier achterhaald door Omroep Gelderland. Het lukte een journalist van de regionale omroep om het fregat Zr. Ms. Evertsen met een bluetooth-tracker op te sporen. Vanwege het onderzoek heeft Defensie maatregelen genomen.

Het luchtverdedigings- en commandofregat is naar het oosten van de Middellandse Zee gestuurd om te helpen bij het beschermen van landen in de regio tegen Iraanse aanvallen.

Frankrijk had om ondersteuning van het Nederlandse marineschip gevraagd, onder meer ter ondersteuning van het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle. Informatie over de exacte locatie van de Evertsen ligt dan ook zeer gevoelig. Toch lukte het Omroep Gelderland om die te achterhalen, dankzij een briefkaart en een tracker van 5 euro die online door iedereen gekocht kan worden.

De omroep wist de tracker aan boord van het schip te krijgen dankzij de Militaire Post Organisatie, het eigen postkantoor van Defensie dat militairen in staat stelt contact te houden met het thuisfront.

Defensie heeft speciaal daarvoor instructies online staan. Op video’s is te zien dat alle pakketjes door een röntgenscanner gaan, om te controleren of er verboden of gevaarlijke spullen in zitten. Maar enveloppen worden niet gescand. Daarom had de journalist de tracker verpakt in een briefkaart. De tracker werd niet gedetecteerd en gewoon verzonden, schrijft de regionale omroep.

De tracker was volgens de omroep de hele reis goed te volgen. Zo is te zien dat de briefkaart uit het sorteercentrum vertrekt en via een tussenstop op de marinebasis in Den Helder op het vliegveld van Eindhoven belandt.

Vandaar gaat de reis verder naar Kreta, waar het fregat in de haven van Heraklion lag. Later, als het schip op 27 maart uitvaart, is de tracker nog te volgen. Zo wordt duidelijk dat het schip eerst langs de kust van Kreta naar het westen vaart en later koers zet in oostelijke richting.

Zo’n 24 uur later, wanneer het schip in de buurt van Cyprus is, gaat de tracker offline. Of het Nederlandse fregat zich toen al bij het Franse vliegdekschip bevond, is niet vast te stellen.

Minister Yesilgöz van Defensie heeft de Tweede Kamer gisteravond geïnformeerd over de kwestie. Ze gaf daarbij aan dat het schip in deze periode vanwege een oefening al de hele tijd te tracken was.

De bluetooth-tracker in de kaart is uiteindelijk gevonden en uitgezet. Volgens de minister was er geen operationeel risico. Wel zegt ze dat de “procedures strakker worden ingericht” om vergelijkbare gevallen in de toekomst te voorkomen. “Maar we vinden het ook ontzettend belangrijk dat onze mensen op onze schepen ook post van thuis kunnen krijgen.” Daarom blijft de publieksinformatie over het versturen van post naar een oorlogsschip online staan.

Een woordvoerder van Defensie laat aan Omroep Gelderland weten dat de tracker werd aangetroffen tijdens het sorteren van de post op het schip, nadat het fregat uit de haven vertrokken was.

Hoewel er volgens Defensie dus geen operationeel risico was, zijn er wel maatregelen genomen. Zo is het niet langer toegestaan een wenskaart met batterijen te versturen aan het marineschip en gaat Defensie de richtlijnen voor militaire post verder doorlichten.

Rowin Jansen is docent aan de Radboud Universiteit en gespecialiseerd in nationaal veiligheidsrecht en de inlichtingendiensten. Hij zegt dat Defensie, gelet op de huidige geopolitieke spanningen, alert moet zijn op wat voor informatie er online wordt gezet.

“Het is een afweging tussen de privébelangen van militairen die contact willen onderhouden met hun familie en de nationale veiligheid”, zegt hij tegen Omroep Gelderland. “En met wat er allemaal speelt op dit moment, mag je verwachten dat de nationale veiligheid de voorrang krijgt.”

Mart de Kruif, oud-commandant Landstrijdkrachten, sluit zich daarbij aan. “In een grootschalig conflict moet iedereen nadenken: wat kan ik bijdragen aan de veiligheid van onze mannen en vrouwen? Je moet dus niet meer uitgaan van bestaande regels, maar van wat nodig is. We zijn nog een beetje naïef en die mindset moet veranderen.”