Verdachten kunnen maanden eerder onderzocht worden in Pieter Baan Centrum

• Jennifer Ockeloen

  redacteur Online

Verdachten kunnen weer sneller psychisch onderzocht worden in het Pieter Baan Centrum (PBC). De afgelopen jaren kon het tot negen maanden duren voordat een verdachte in de kliniek kon worden opgenomen. Nu duurt het drie tot vier maanden. Dat blijkt uit cijfers die de NOS heeft opgevraagd.

In de kliniek worden jaarlijks 200 tot 220 verdachten onderzocht. Het gaat om mensen tussen de 15 en 90 jaar oud. De meesten zijn man. Zij worden vaak verdacht van ernstige misdrijven zoals moord, doodslag of verkrachting.

Vorige maand werd bekend dat de verdachte van de moord op Lisa uit Abcoude zeven weken langer in de kliniek moet blijven voor onderzoek. Ook onder anderen de man die ervan wordt verdacht dat hij twee jonge asielzoekers heeft doodgeschoten in Amsterdam, zal in het PBC worden onderzocht.

Normaal gesproken worden verdachten in de kliniek zes weken lang geobserveerd door onder anderen een psychiater en een psycholoog. Op basis van hun bevindingen geven ze advies aan de rechter over de toerekeningsvatbaarheid van de verdachte en of diegene behandeld moet worden in bijvoorbeeld een tbs-kliniek.

De psychiatrische observatiekliniek werd in 1949 in Utrecht geopend door forensisch psychiater Pieter Baan. In 2018 verhuisde de kliniek naar Almere. Daar zijn vier afdelingen met in totaal 28 cellen die vrijwel altijd bezet zijn.

Hoe snel verdachten in het PBC kunnen worden onderzocht, hangt deels samen met het aantal verzoeken. Jaarlijks wordt in duizenden strafzaken onderzoek gedaan naar de toerekeningsvatbaarheid van verdachten. Meestal gebeurt dit in de gevangenis waar de verdachte op dat moment zit. Wanneer intensiever onderzoek nodig is, worden verdachten naar het Pieter Baan Centrum gestuurd.

De afgelopen jaren moesten die verdachten langer wachten dan normaal, meldt het PBC. Dat zou niet alleen komen doordat er meer verzoeken waren, maar ook doordat er minder plek was in de kliniek. Zo werden afdelingen tijdelijk gesloten omdat badkamers gerenoveerd moesten worden. Ook liep de wachttijd op door een tekort aan psychologen en psychiaters.

Lange wachttijden zijn niet wenselijk omdat rechtszaken daardoor vertraging kunnen oplopen. Dat gebeurde bijvoorbeeld in de rechtszaak tegen de verdachte van de dodelijke schietpartij in Zwijndrecht. Vanwege ruimtegebrek in de observatiekliniek moest de verdachte maandenlang wachten voordat hij kon worden opgenomen.

Het afgelopen jaar is de achterstand ingelopen, zegt het Pieter Baan Centrum. Daardoor duurt het vanaf het moment van de aanmelding nu twaalf tot vijftien weken totdat een verdachte kan worden opgenomen.

Het Pieter Baan Centrum benadrukt dat de wachttijd niet veel korter kan zijn dan tien weken. De kliniek zegt een aantal weken nodig te hebben voor de voorbereidingen. Ook moet het politiedossier zo goed als compleet zijn. “Alleen dan kunnen de gedragsdeskundigen de recherchebevindingen rondom de verdenkingen goed met de onderzochten bespreken.”

De komende tijd kan de wachttijd wel weer oplopen, zegt het PBC. De rechtbank en het Openbaar Ministerie hielden rekening met de langere wachttijden. Nu het minder lang duurt voordat een verdachte opgenomen kan worden, gaat het aantal observatieverzoeken mogelijk weer stijgen.