NOS Nieuws•
De opluchting spat ervan af bij de Europese Commissie. “Jullie hebben het weer gedaan, ondanks alle tegenwerking”, zei Ursula von der Leyen, als boodschap aan de Hongaarse bevolking. “Zoals jullie in 1956 dapper in opstand kwamen en in 1989, toen jullie het IJzeren Gordijn afbraken.”
De afgelopen tijd bereikten de verhoudingen met Boedapest een dieptepunt. Viktor Orbán blokkeerde met zijn vetorecht het ene na het andere onderwerp en de EU snakte naar verbetering van de relatie. Volgens Von der Leyen is de verkiezingsoverwinning van Péter Magyar een overwinning voor de fundamentele vrijheid, en zal het einde van de periode-Orbán leiden tot een versterking van de EU.
De onderstaande video laat mensen zien die feestvieren na Magyars overwinning:
Blijdschap en ongeloof na winst Magyar: ‘De toekomst is stralend’
Von der Leyen lijkt haast te hebben met het aanhalen van de banden met Hongarije. Al jaren stapelen de problemen tussen de EU en het land zich op. Maar liefst 18 miljard euro aan EU-geld is bevroren omdat Orbán zich niet aan de afspraak hield de rechten van zijn burgers te garanderen.
Omgekeerd blokkeert Hongarije een hulppakket van 90 miljard euro voor Oekraïne, dat het buurland hard nodig heeft om militair en economisch overeind te kunnen blijven. Von der Leyen hoopt dat Magyar het Hongaarse verzet zo snel mogelijk opgeeft. De aankomend premier sorteerde daar vandaag in een persconferentie op voor. Ook herhaalde hij zijn verkiezingsbelofte dat hij de EU-miljarden alsnog naar Boedapest gaat halen door hervormingen door te voeren.
Historische vergissing
“Eerst zien, dan geloven”, waarschuwt de Groningse hoogleraar recht en politiek John Morijn, die de Hongaarse zaak op de voet volgt. Magyar moet maatregelen nemen tegen corruptie en de onafhankelijke rechtsstaat herstellen. Maar als Magyar aanspraak wil maken op de bevroren EU-subsidies, dan zal hij ook op het terrein van asiel- en lhbti-rechten het beleid in Hongarije moeten veranderen.
Morijn: “Het is gevaarlijk als de EU in de extase na deze uitslag blind vertrouwt op puur de mooie beloftes van Magyar. Het risico bestaat dan dat Brussel veel te snel handelt, ook omdat Magyar nu eenmaal lid is van het machtsblok van de Europese christendemocraten van Von der Leyen zelf. Je moet niet op basis van partijpolitieke banden handelen, of nu denken dat het in Hongarije vanzelf wel goedkomt.”
De belangrijkste les uit de recente geschiedenis is Polen. In dat land won de pro-Europese Donald Tusk de verkiezingen, waarna de EU al snel het geblokkeerde geld vrijgaf. Kort daarna werd de conservatieve nationalist Nawrocki president en werden hervormingen tegengehouden. “Dat was een gigantische vergissing, de EU gaf zijn drukmiddelen te vroeg op.”
Diplomaten die nauw betrokken zijn bij de dagelijkse onderhandelingen tussen lidstaten zijn “voorzichtig optimistisch” over de toekomstige samenwerking met de nieuwe Hongaarse leider. “Velen hier in Brussel hielden er rekening mee dat de overwinning van Magyar aangevochten zou worden door aanhangers van Orbán. Dat hij nu een ordentelijke machtsoverdracht mogelijk maakt, is een verrassing”, klinkt het. Maar al te euforisch zijn ze niet. Ook lidstaten zijn er niet gerust op.
Omdat Magyar een grote overwinningszege boekte, zijn de verwachtingen over hem hooggespannen. De snelste manier voor Magyar om die in ieder geval deels waar te maken, zou het opheffen van de blokkade zijn voor de 90 miljard euro steun aan Oekraïne.
De lijn Magyar
Hoewel de opluchting groot is dat Orbán vertrekt, weten maar weinigen waar Magyar inhoudelijk echt voor staat. In zijn campagne ging hij veel onderwerpen uit de weg. Zijn partij, Tisza, is in het Europees Parlement aangesloten bij de grootste fractie van de Europese Volkspartij (EVP) van christendemocraten. Zelf is de aankomend premier officieel fractievoorzitter, maar in Brussel was hij zelden.
CDA-Europarlementariër Jeroen Lenaers ziet Magyar als een serieuze, gefocuste man. “Altijd bezig met het doel dat hij gisteren had, namelijk de verkiezingen winnen en Orbán na zestien jaar naar huis sturen.”
De andere Tisza-Europarlementariërs omschrijft hij als pro-Europees en streng op migratiebeleid. Hoe ze écht over hulp aan Oekraïne denken, gaan we mogelijk nu pas zien, denkt Lenaers.
“Ze hebben ons altijd uitgelegd dat het ontzettend moeilijk was voor hen om daar iets anders over te zeggen dan Viktor Orbán, omdat dat in de campagne volledig misbruikt zou worden. Ze hebben wel gezegd: na de verkiezingen kunnen we daar ook wat relaxter in worden. Dat is nu de vraag: wat ze kunnen gaan leveren.”
