Nederland importeert nog steeds vloeibaar gas uit Rusland

• Bart van der Heijden

  redacteur Economie

Nederland haalde in de eerste drie maanden van dit jaar nog altijd 12 procent van zijn vloeibaar aardgas (lng) uit Rusland. Dat blijkt uit cijfers van onderzoeksinstituut Institute for Energy Economics and Financial Analysis (IEEFA). Het cijfer is opmerkelijk omdat Nederland en de Europese Unie juist proberen de afhankelijkheid van Russisch gas zo snel mogelijk af te bouwen sinds de inval in Oekraïne.

“Dat is echt veel meer dan ik had verwacht”, zegt energiedeskundige Jilles van den Beukel van het Haags Centrum voor Strategische Studies.

Hoeveel van het Russische lng daadwerkelijk in Nederland wordt gebruikt is lastig vast te stellen, omdat via de haven van Rotterdam ook veel vloeibaar gas wordt doorgevoerd. In de eerste drie maanden van dit jaar kwamen daar volgens een woordvoerder 44 lng-tankers uit de Verenigde Staten aan en zes uit Rusland. Mogelijk wordt een deel van dat Russische lng vervolgens verder vervoerd binnen Europa.

Nederland behoort tot de vijf EU-landen die afgelopen kwartaal nog Russisch lng importeerden. De andere zijn Spanje (26 procent), Frankrijk (35 procent) België (40 procent) en Portugal (11 procent).

De Europese Unie heeft besloten dat het vanaf begin 2027 helemaal verboden wordt om vloeibaar gas vanuit Rusland te importeren. In het najaar van volgend jaar gaat dat ook gelden voor de invoer van gas via pijpleidingen. Het is nu al niet meer toegestaan om nieuwe contracten af te sluiten voor de import van gas uit Rusland. Door langetermijncontracten kan er nu dus nog wel gas binnenkomen.

In 2025 is de import van vloeibaar gas uit Rusland weer toegenomen. Toenmalig klimaatminister Hermans (VVD) wees toen al op een handvol langlopende contracten die nog liepen en niet zomaar opgebroken kunnen worden.

Toen Rusland in 2022 Oekraïne binnenviel, moest Europa in hoog tempo op zoek naar alternatieven voor Russisch aardgas. Nederland bouwde binnen 200 dagen een drijvende lng-terminal in de Eemshaven. Sindsdien is de Europese gasmarkt veranderd en nam de aanvoer van Russisch gas via pijpleidingen fors af, terwijl de import van vloeibaar aardgas per schip juist sterk toenam. Dat komt vooral uit de Verenigde Staten.

Amerika heeft veel lng-fabrieken gebouwd toen het zag dat Europa zo afhankelijk was van gas. Het land heeft daar ook veel geld aan verdiend. Deze afhankelijkheid leidt in toenemende mate tot ongemak binnen Europa. “Vloeibaar gas is de achilleshiel van Europa’s energiestrategie geworden”, staat in het IEEFA-rapport.

De EU koos 2027 als deadline voor een volledig verbod op Russisch lng omdat Europa in de tussentijd voldoende capaciteit moest opbouwen om gas uit andere delen van de wereld te importeren.

“Europa had dus verwacht dat de wereldwijde gasmarkt iets ruimer zou zijn, maar door de afsluiting van de Straat van Hormuz zijn gasprijzen weer iets gestegen”, zegt deskundige Van den Beukel. De zeestraat was goed voor 20 procent van de wereldwijde lng-levering, blijkt uit data van het IEEFA. “Ik zou niet raar opkijken als Brussel de datum van het verbod daardoor verder zou opschuiven.”

Het blijft een lastig dilemma voor de Europese Unie op de korte termijn, zegt Van den Beukel. “Aan de ene kant wil je de lng-markt niet nog krapper maken -en dus duurder- maar aan de andere kant wil je ook de oorlogskas van Poetin niet spekken.”

Ondertussen proberen Europese landen hun gasvoorraden weer aan te vullen voor de winter. Omdat commerciële partijen terughoudend zijn, heeft staatsenergiebedrijf Energie Beheer Nederland 20 miljard euro te besteden om de gasopslagen bij te vullen.

Volgens het IEEFA schuilt daarin ook een risico. Overal in Europa worden nieuwe lng-terminals gebouwd, terwijl de vraag naar gas op de langere termijn juist daalt.

Van den Beukel begrijpt de kritiek, maar noemt extra capaciteit wel noodzakelijk. “Uiteindelijk blijft de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen het structurele probleem”, zegt hij. “Als Europa structureel minder kwetsbaar wil worden, zal het sneller moeten overstappen op duurzame energie.”